زون پلاس بررسی می‌کند؛
قصرشیرین در مسیر تبدیل‌شدن به هاب تجاری قرار گرفت
شهرستان مرزی قصرشیرین بواسطه وجود منطقه آزاد تجاری صنعتی و همچنین دو مرز پر رونق خسروی و پرویزخان و نقش موثر این دو پایانه بر صادرات سالیانه ۳ میلیارد دلاری کرمانشاه، می‌توان این منطقه را کانون تحول و پیشرفت اقتصادی کرمانشاه دانست که در بلندمدت استان را از هر لحاظی بی‌نیاز می‌کند.
قصرشیرین در ۱۵ اردیبهشت سال ۱۴۰۱ تبدیل به منطقه آزاد تجاری شد، وسعت این منطقه حدود ۷۲۲۳ هکتار است که از پایانه مرزی پرویزخان تا پایانه مرزی خسروی در شهرستان قصرشیرین امتداد دارد، موقعیت جغرافیایی آن سبب شده تا ۱۷۱ کیلومتر مرز مشترک با اقلیم کردستان و بخش‌های مرکزی عراق داشته باشد. شهرستان قصرشیرین تنها منطقه‌ای از کشور است که دارای دو مرز رسمی و فعال است و این ویژگی باعث شد تا این منطقه به منطقه آزاد تبدیل شود، از آن به عنوان شاهراه بزرگ اقتصادی و دروازه تجاری به عراق و کشورهای اروپایی یاد می‌شود و از گذشته مورد توجه سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی بوده است.
دو مرز؛ دو مسیر برای توسعه تجارت
وجود دو مرز با کارکردهای متفاوت از مزیت‌های قصرشیرین است، مرز پرویزخان ارتباط تجاری ایران با اقلیم کردستان عراق را برقرار می‌کند و از مهم‌ترین گذرگاه‌های صادراتی کشور به شمار می‌رود. در مقابل مرز خسروی به عنوان مرز تجاری فعال برای صادرات کالاهای غیرنفتی به حکومت مرکزی عراق فعالیت دارد و همچنین برای جابجایی زائران نیز اهمیت دارد.
عملکرد تجاری این دو مرز نشان می‌دهد که منطقه آزاد قصرشیرین در چه بستری شکل گرفته است.میزان صادرات گمرک خسروی در حوزه صادرات در سال ۱۴۰۲ با احتساب گاز طبیعی به میزان ۲ میلیارد و ۸۱۳ میلیون دلار بوده است که در مقایسه با سال ۱۴۰۱ افزایش ۲۴۵ درصدی را ثبت کرده است.
صادرات و ترانزیت در مرزهای خسروی و پرویزخان
گمرک پرویزخان در سال ۱۴۰۲ به عنوان دومین گمرک برتر کشور در زمینه ترانزیت خارجی شناخته شد، میزان ترانزیت خارجی از این مرز ۱ میلیارد و ۶۹۰ میلیون دلار بوده که در مقایسه با سال ۱۴۰۱ افزایش ۳۱۶ برابری داشته است.
طبق گفته سرپرست حوزه نظارت گمرکات استان کرمانشاه در ۱۱ ماه سپری شده سال ۱۴۰۳ از مرزها و بازارچه های فعال استان در مجموع سه میلیارد و ۱۲۲ میلیون و ۴۷۲ هزار دلار کالا با وزن هفت میلیون و ۱۱۴ هزار تن به عراق صادر شده است.
به گفته رضا نیک روش در این مدت گمرک پرویزخان با ۸۹۰ میلیون و ۱۳۷ هزار دلار کالا به وزن ۲ میلیون و ۶۴۶ هزار تن بیشترین میزان صادرات کالا را در بین گمرکات استان به خود اختصاص داده و گمرک خسروی با صادرات ۸۷۳ میلیون دلار کالا به وزن یک میلیون و ۷۸۷ هزار تن در جایگاه دوم صادرات از این منطقه قرار دارد.
در سال ۱۴۰۴ نیز صادرات همچنان ادامه داشته، رضا نیک روش، ناظر گمرکات کرمانشاه سهم گمرک خسروی از میزان صادرات کل استان را ۸۸۵ میلیون دلار اعلام کرده که بیشترین میزان صادرات در میان گمرکات استان را به خود اختصاص داده، پس از آن گمرک پرویزخان با صادراتی به ارزش ۷۸۵ میلیون دلار در رتبه دوم قرار می‌گیرد.
به گفته مدیر کل گمرک پرویزخان در ۲ ماهه نخست سال ۱۴۰۵، از طریق گمرک پرویزخان بیش از ۳۰۶ هزار تن کالا به ارزش ۱۰۲ میلیون دلار به عراق صادر شد و بطور کل ۵۴ هزار تن کالای ترانزیتی و صادراتی از این دو مرز در فروردین ۱۴۰۵ جابجا شده است که سهم گمرک خسروی از کل مبادلات در بین ۵ مرز موجود در این منطقه، ۳۱ درصد است که نشان‌دهنده فعالیت گسترده و تأثیرگذاری این گمرک در منطقه است.
سبد متنوع کالاهای صادراتی در پرویزخان
تنوع کالاهای عبوری از پرویزخان قابل توجه است، مصالح ساختمانی، سیمان، کاشی و سرامیک، محصولات فولادی، فرآورده‌های پتروشیمی، محصولات پلاستیکی، مواد غذایی، لبنیات، میوه و تره‌بار، لوازم خانگی، تجهیزات صنعتی و انواع کالاهای تولیدی کارخانه‌های ایرانی، بخش عمده محموله‌هایی را تشکیل می‌دهند که هر روز از این مرز راهی عراق می‌شوند.
قصرشیرین در مسیر تبدیل‌شدن به هاب لجستیکی
یکی از ظرفیت‌هایی که می‌تواند آینده منطقه آزاد را تحت تأثیر قرار دهد، توسعه فعالیت‌های لجستیکی است. حجم بالای تردد کامیون‌ها در پرویزخان و خسروی، در کنار مسیرهای ترانزیتی، زمینه شکل‌گیری خدماتی مانند انبارداری، تخلیه و بارگیری، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و پردازش کالا را فراهم می‌کند.
در همین راستا، در سال ۱۴۰۵ تفاهم‌نامه‌ای برای احداث بندر خشک و نخستین بارانداز کانتینری بندر خشک در مناطق آزاد غرب کشور میان سازمان منطقه آزاد قصرشیرین و شرکت خدمات بندری سینا به امضا رسید. هدف از این پروژه، توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و تقویت ظرفیت تجارت و حمل‌ونقل منطقه عنوان شده است.
آمار ترانزیت نیز ظرفیت این بخش را نشان می‌دهد. در دو ماه نخست سال ۱۴۰۵، حدود ۸۹۴۷ کامیون ترانزیتی در پرویزخان تشریفات گمرکی خود را انجام دادند و بیش از ۲۰۰ هزار تن کالا به ارزش تقریبی ۱۵۰ میلیون دلار از این مرز ترانزیت شد.
واردات خودرو، فرصت توسعه منطقه
یکی دیگر از بخش‌هایی که در سال ۱۴۰۵ اجرایی شد، واردات خودرو است، در خرداد ۱۴۰۵ مرکز شماره‌گذاری خودورهای منطقه آزاد قصرشیرین افتتاح شد و واردات خودرو از این منطقه آغاز شد، بر اساس اعلام استانداری کرمانشاه، امکان تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد در سراسر استان وجود دارد.
همچنین فعالان اقتصادی منطقه نیز می‌توانند از ظرفیت واردات خودرو استفاده کنند، توسعه این بخش در کنار تجارت کالا، به افزایش فعالیت شرکت‌های خدماتی، نمایشگاهی و حمل‌ونقل در منطقه کمک کند.
قصرشیرین؛ پیوند تجارت، تولید و ترانزیت
منطقه آزاد قصرشیرین در نقطه‌ای قرار گرفته که تولید، تجارت و ترانزیت می‌تواند در کنار یکدیگر قرار بگیرند، از یک سو پرویز خان و خسروی سال‌هاست مسیر تجارت با عراق هستند و از سوی دیگر توسعه زیرساخت‌های جدید امکان اضافه شدن فعالیت‌های خدماتی و تولیدی به این زنجیره را فراهم کرده است.
قصرشیرین توانایی این را دارد که از صرفا یک مسیر برای عبور کالا به منطقه‌ای برای صادرات مجدد، تولید، لجستیک و ترانزیت تبدیل شود.
توسعه بندر خشک، تکمیل زیرساخت‌های گمرکی و لجستیکی، آغاز واردات خودرو و استمرار صادرات از دو مرز پرویزخان و خسروی مجموعه‌ای از اقدامات است که ظرفیت‌های موجود قصرشیرین را به مرحله‌ای تازه وارد کرده است. به این ترتیب منطقه آزاد قصرشیرین می‌تواند با تکیه بر موقعیت مرزی و دسترسی به بازارهای عراق، به یکی از محورهای مهم توسعه و تجارت در غرب کشور تبدیل شود.