گردشگری؛ صنعت مغفول در مناطق آزاد/ ضرورت اصلاح ساختارها برای درآمدزایی

افسانه سالاری- مناطق آزاد در سال‌های اخیر بیش از آنکه با ظرفیت‌های صنعتی و تجاری خود شناخته شوند، به‌ویژه در میان افکار عمومی، با جاذبه‌های گردشگری و سفر گره خورده‌اند. با این حال، به نظر می‌رسد جایگاه گردشگری در ساختار مدیریتی و سیاست‌گذاری این مناطق همچنان متناسب با ظرفیت و نقش اقتصادی آن تعریف نشده است؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از فرصت‌های درآمدزایی و توسعه‌ای مناطق آزاد را بلااستفاده باقی بگذارد.

در این میان، اصلاح ساختارهای مدیریتی، اختصاص منابع مشخص به حوزه گردشگری و نگاه به این بخش به عنوان یک صنعت مستقل، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند مسیر بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت‌های گردشگری مناطق آزاد را هموار کند. مهدی مزینانی، معاون سابق فرهنگی، اجتماعی و گردشگری دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد، در گفت‌وگو با «زون پلاس» از ضرورت بازنگری در ساختارهای موجود و توجه جدی‌تر به گردشگری به عنوان یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی مناطق آزاد می‌گوید.

وی با تأکید بر اینکه مناطق آزاد اکنون بیشتر از اینکه نقش صنعتی و گردشگری داشته باشند، نقش گردشگری دارند، گفت: عوام مردم مناطق آزاد را به عنوان قطب‌های گردشگری می‌شناسند و شاخص‌ترین منطقه آزاد که کیش به حساب می‌آید نیز بیش از ۹۰ درصد کارکرد آن گردشگری است، اما متأسفانه به این موضوع به صورت کارشناسی رسیدگی نشده و مغفول مانده است.

 اکنون مناطق آزاد بیشتر از اینکه نقش صنعتی و گردشگری داشته باشند، نقش گردشگری دارند. عوام مردم مناطق آزاد را به عنوان قطب‌های گردشگری می‌شناسند. شاخص‌ترین منطقه آزاد که کیش به حساب می‌آید نیز بیش از ۹۰ درصد کارکرد آن گردشگری است، اما متأسفانه به این موضوع به صورت کارشناسی رسیدگی نشده و مغفول مانده است. به نظر شما چه سیاست‌هایی باید به کار گرفته شود که این ظرفیت‌ها مغفول نماند؟

ساختارهای مناطق آزاد باید قبول کنند که گردشگری مهم‌ترین، پول‌سازترین و سریع‌ترین صنعت برای رسیدن به اقتصاد برتر است. اگر مدیران مناطق آزاد این موضوع را بپذیرند؛ به رشد اقتصادی قابل توجهی دست پیدا می‌کنیم. ساختار مدیریت مناطق آزاد چه در دبیرخانه و وزارت اقتصاد و چه در خود مناطق آزاد باید اصلاح شود. موضوعی که اکنون به آن بها داده نمی‌شود صنعت گردشگری است؛ چراکه در ساختار قوانین مناطق آزاد آن‌طور که شایسته است به این موضوع پرداخته نشده است.

 در راستای شناساندن و معرفی ظرفیت‌های گردشگری کشور چه اقدام و یا تبلیغاتی باید انجام شود؟

در این خصوص بهترین تبلیغات این است که واقعیت‌های مناطق آزاد گفته شود؛ چراکه وقتی ما قلباً اعتقاد نداریم که گردشگری در کشور ما یک صنعت به شمار می‌آید، سیاست‌هایمان نیز در راستای درآمدزایی از این حوزه نخواهد بود.

برای شناساندن بهتر جاذبه‌های گردشگری کشور باید معاونت گردشگری مناطق آزاد به صورت مستقل فعال شود و به عنوان یک معاونت قوی دیده شود و برای آن برنامه‌ریزی شود. از سویی دیگر درصدی از درآمدهای مناطق آزاد باید صرفاً به گردشگری اختصاص پیدا کند. آن زمان است که می‌توانیم برای درآمدزایی در این حوزه برنامه‌ریزی کنیم. زمانی که ما بودجه‌ای برای گردشگری در نظر نگرفته‌ایم و این حوزه در مناطق آزاد فقط تحت عنوان یک مدیریت در حال فعالیت است، درآمدزایی از این موضوع ایجاد نمی‌شود. باید ساختار تغییر کند و ساختار جدید گردشگری را به عنوان یک صنعت مستقل بپذیرد.

تبلیغات یکی از راه‌های جذب سرمایه از طریق گردشگری است و راهکار اصلی اصلاح ساختارها و استقلال گردشگری است. اگر تنها بخواهیم تبلیغات بسنده کنیم و تنها از ظرفیت‌ها و زیبایی‌های کشورمان بگوییم، برای جذب گردشگر موفق نخواهیم بود؛ چراکه وقتی گردشگر با یک بار سفر به کشورمان با بحران سوخت و ترافیک مواجه می‌شود، دیگر برای بازگشت مجدد رغبتی نمی‌کند.

رسالت اصلی معاونت فرهنگی، اجتماعی و گردشگری چیست؟

مهدی مزینانی: متأسفانه تمامی مسائل آموزشی، ورزشی، اجتماعی، سیاسی، بهداشت و سلامت و به طور کلی امور نامرتبط را به این معاونت ربط می‌دهند؛ این در حالی است که ما سه معاونت دیگر هم داریم که کار تخصصی انجام می‌دهند، اما معاونت فرهنگی، اجتماعی و گردشگری به هیچ عنوان جدی گرفته نمی‌شود؛ به همین دلیل نیز این معاونت مغفول مانده است. این موضوع ظلم جدی به مردم، ساکنان بومی و اقتصاد گردشگری است.