زون پلاس بررسی می‌کند؛
از کولبری تا تولید؛ رویای تازه بانه–مریوان
منطقه آزاد تجاری-صنعتی بانه و مریوان که از سال ۱۴۰۰ به‌صورت رسمیی فعالیت خود را آغاز کرده، حالا با ثبت بیش از ۵۷۱ شرکت و اختصاص نزدیک به هزار هکتار زمین، امید تازه‌ای برای توسعه اقتصادی کردستان و کاهش کولبری ایجاد کرده است. این منطقه با اتصال مستقیم به دو مرزپرتردد باشماق و سیران‌بند، می‌خواهد از تجارت سنتی به سمت تولیدصادرات‌محور حرکت کند.
منطقه آزاد تجاری-صنعتی بانه و مریوان یکی از تازه‌ترین مناطق آزاد ایران است که در دو شهرستان مرزی استان کردستان قرار دارد. این منطقه به‌عنوان یک واحد یکپارچه تعریف شده اما محدوده آن در دو بخش جداگانه دیده می‌شود: حدود ۲۰۰۰ هکتار در بانه و ۳۵۰۰ هکتار در مریوان. مجموع مساحت آن به حدود ۵۵۰۰ هکتار می‌رسد. مرزهای رسمی سیران‌بند در بانه و باشماق در مریوان داخل این محدوده قرار گرفته‌اند و سازمان مرکزی آن در سنندج مستقر است.
از زمان تصویب در سال ۱۴۰۰ و آغاز فعالیت رسمی سازمان در سال‌هایبعد، مسئولان همواره تأکید کرده‌اند که هدف اصلی این منطقه فقط واردات کالا یا ورود خودرو نیست. جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی، توسعه صادرات به‌ویژه به عراق و اقلیم کردستان، افزایش ترانزیت، ایجاد اشتغال پایدار و کاهش پدیده کولبری از جمله مهم‌ترین اهداف اعلام‌شده است. رونق تولید صنعتی و کشاورزی، انتقال فناوری، افزایش درآمد مرزنشینان و تبدیلمنطقه به کانون لجستیکی غرب کشور نیز در دستور کار قرار دارد.
جایی که مرز به فرصت تبدیل می‌شود
موقعیت جغرافیایی منطقه یکی از مهم‌ترین مزیت‌های آن محسوب می‌شود. از شمال به سردشت، از شرق به سقز و از جنوب و غرب به سلیمانیه و اقلیمکردستان عراق متصل است. گزارش‌های مختلف نشان می‌دهد که حجم مبادلات سالانه از مرزهای باشماق و سیران‌بند حدود ۶ تا ۷ میلیارد دلار است. بخش عمده این رقم مربوط به ترانزیت و یک میلیارد دلار آن به صادرات و واردات اختصاص دارد. منطقه بندی نیز بر اساس ظرفیت‌های طبیعی و تجاری هر دو شهرستان طراحی شده است.
در مریوان تمرکز اصلی روی کشاورزی نوین، کشت گلخانه‌ای، لجستیک و گردشگری سلامت می‌باشد. در بانه بیشتر به صنایع سبک، تجاری و تولیداتصنعتی توجه می‌شود. اولویت‌های اعلام‌شده صنایع تبدیلی کشاورزی،بسته‌بندی محصولات، صنایع مرتبط با نفت، لوازم خانگی و الکترونیک است. هدف نهایی این است که منطقه آزاد به دروازه رشد غرب کشور تبدیل شود و منافع آن مستقیماً به مردم محلی برسد.
بانه–مریوان مقصد جدید برای سرمایه گذاران
مزایای قانونی منطقه آزاد، آن را برای سرمایه‌گذاران جذاب کرده. معافیتمالیاتی حدود بیست‌ساله برای فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی، معافیتگمرکی برای واردات مواد اولیه و ماشین‌آلات، امکان ورود نیروی متخصص خارجی با شرایط آسان‌تر، تسهیل صادرات و عرضه محصولات در بازار داخلی طبق مقررات مناطق آزاد از جمله این مزایا است. سرمایه‌گذارانخارجی می‌توانند مالکیت کامل زمین را دریافت کنند. اتصال مستقیم به دو مرز پرتردد و وجود زمین‌های حاصل خیز در مریوان نیز فرصت‌های ویژه‌ای برای کشاورزی صادرات‌محور ایجاد کرده است. همچنین به گفته مسئولان، میزان تقاضای سرمایه‌گذاری این منطقه قابل‌توجهبوده به طوریکه؛ آمادگی برای جذب سرمایه در حوزه‌های تولیدی، لجستیکی و خدماتی وجود دارد.
۵۷۱ شرکت در مسیر یک جهش اقتصادی
تا تیرماه ۱۴۰۵ بیش از ۵۷۱ شرکت در این منطقه به ثبت رسیده و فرآینداستقرار حدود صد شرکت به‌طور کامل انجام شده است. سامانه‌هایالکترونیکی ثبت شرکت، سرمایه‌گذاری و صدور مجوزها فعال شده و اسناد مالکیت نزدیک به ۹۷۰ هکتار از اراضی صادر گردید. اختصاص دو هزار کد پستی نیز یکی از موانع اداری ثبت شرکت‌ها را برطرف کرده است.
با این حال آمار دقیق و مستقل صادرات و واردات انجام‌شده در محدوده منطقه آزاد هنوز به‌صورت رسمی و تفکیک‌شده منتشر نشده و عمده آمارهایموجود به ظرفیت کلی مرزهای باشماق و سیران‌بند مربوط می‌شود. در نه ماهه سال ۱۴۰۴ صادرات از گمرک باشماق به ۲۸۳ میلیون دلار و از گمرک سیران‌بند به ۵۵ میلیون دلار رسیده است. سهمیه کالای تجاری منطقه آزاد نیز در برخی سال‌ها بین ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار تعیین شده که جذب کامل آن با چالش‌هایی همراه بوده است.
موتور محرک رشد اقتصادی برای کردستان
منطقه آزاد بانه–مریوان با وجود اینکه هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد، ظرفیت‌های واقعی و قابل توجهی برای تغییر چهره اقتصادی غرب کشور دارد. موقعیت استراتژیک مرزی، حجم بالای مبادلات تجاری، مزایای قانونی جذاب و تمرکز بر تولید و صادرات، این منطقه را به فرصتی جدی برای جذب سرمایهو ایجاد اشتغال تبدیل کرده است. اگر طرح جامع به‌طور کامل تصویب و اجرا شود، زیرساخت‌های لجستیکی تقویت گردد و سرمایه‌گذاری‌ها به سمت فعالیت‌های مولد هدایت شوند، این منطقه می‌تواند از یک شعار توسعه‌ای به موتور واقعی رشد اقتصادی کردستان و دروازه‌ای مؤثر برای تجارت با عراق و اقلیم کردستان تبدیل شود.