مدیرعامل منطقه آزاد ارس در گفت‌وگو با «زون پلاس» تشریح کرد؛
ظرفیت ویژه ارس برای تبدیل شدن به هاب لجستیکی شمال‌غرب کشور
افسانه سالاری_مدیرعامل منطقه آزاد ارس با تشریح ظرفیت‌های ا صنعتی، تجاری و لجستیکی این منطقه، از برنامه ارس برای تبدیل شدن به قطب تولیدات صادرات‌محور شمال‌غرب کشور خبر داد و گفت: موقعیت ژئوپلیتیک ارس، هم‌مرزی با جمهوری آذربایجان، جمهوری خودمختار نخجوان و ارمنستان و دسترسی زمینی به اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ظرفیت‌های متمایزی برای این منطقه ایجاد کرده است. هادی مقدم‌زاده همچنین با اشاره به وجود ۲۸۳ واحد تولیدی صنعتی فعال و ۱۹۲ واحد در حال ساخت در ارس، بر توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و تقویت نقش این منطقه به‌عنوان یک هاب لجستیکی تأکید کرد.
با توجه به مأموریت‌های مناطق آزاد، مهم‌ترین رویکرد منطقه آزاد ارس در حوزه سرمایه‌گذاری و تولید چیست؟
یکی از مأموریت‌های اصلی مناطق آزاد، بسترسازی برای جذب سرمایه‌گذار است؛ به‌ویژه در شرایط کنونی که مناطق آزاد باید در اقتصاد کلان ملی نقش‌آفرینی کنند. یکی از محورهای اصلی این نقش‌آفرینی، فراهم کردن بستر مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری‌هایی است که ترجیحاً خروجی آنها به تولیدات صادرات‌محور منجر شود.
منطقه آزاد ارس، صنعتی‌ترین منطقه آزاد کشور است و حدود ۲۸۳ واحد تولیدی صنعتی فعال و ۱۹۲ واحد در حال ساخت دارد. رویکرد ما این است که با توجه به پس‌کرانه‌های تبریز و ماهیت تجاری ـ صنعتی استان آذربایجان شرقی، ارس را به قطب تولیدات صادرات‌محور شمال‌غرب کشور تبدیل کنیم.
چه ظرفیت‌هایی باعث شده است ارس از موقعیت ویژه‌ای در میان مناطق آزاد کشور برخوردار باشد؟
ارس تنها منطقه آزادی است که از ظرفیت‌های چندبخشی برخوردار است. این منطقه به تناسب موقعیت ژئوپلیتیک و جغرافیایی خاص خود، ظرفیت‌های تجاری ویژه‌ای دارد. هم‌مرزی ایران با جمهوری آذربایجان، جمهوری خودمختار نخجوان و ارمنستان، ظرفیت خاصی برای منطقه آزاد ارس ایجاد کرده است. به‌ویژه اینکه تنها راه زمینی دسترسی کشور به اتحادیه اقتصادی اوراسیا از زون نوردوز منطقه آزاد ارس عبور می‌کند. به همین دلیل، ظرفیت‌های تجاری ارس منحصر به‌فرد است. از منظر صنعتی نیز ظرفیت‌های قابل توجهی در منطقه وجود دارد و از نظر لجستیکی نیز موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک ارس، شرایط ویژه‌ای را برای این منطقه فراهم کرده است.
تحولات منطقه‌ای و پروژه‌های حمل‌ونقلی چه تأثیری بر آینده لجستیکی ارس خواهد داشت؟
با توجه به ترکیبات منطقه‌ای جدید، از جمله موضوع زنگه‌زور و راه مواصلاتی مورد توافق ایران و جمهوری آذربایجان برای اتصال جمهوری آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان که از آن با عنوان «کریدور ارس» یاد می‌شود، ظرفیت‌های لجستیکی منطقه آزاد ارس بیش از گذشته تقویت شده است.
در این چارچوب، یک پایانه به پایانه کلاله، یک پایانه در نوردوز در مرز ایران و ارمنستان و یک پایانه نیز در جلفا در مرز ایران و جمهوری آذربایجان اختصاص خواهد یافت. در مجموع، سه پایانه به منطقه آزاد ارس متصل خواهند بود که این موضوع ظرفیت متمایزی برای منطقه ایجاد می‌کند.
این شرایط می‌تواند زمینه تبدیل ارس به یک هاب لجستیکی را فراهم کند؛ به‌خصوص با توجه به زیرساخت‌های شبکه حمل‌ونقل ترکیبی موجود در منطقه. ارس هم از شبکه ریلی برخوردار است و هم شبکه جاده‌ای دارد.
وضعیت زیرساخت‌های جاده‌ای و ریلی ارس را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
جاده‌های ارس متناسب با پروژه‌هایی که در حال اجراست، تقریباً در حال تکمیل اتصال به شبکه بزرگراهی کشور هستند.
از سوی دیگر، اگر اتصال ریلی نیز محقق شود و خط ریلی تاریخی ایران ـ آذربایجان ـ ایروان ـ تفلیس احیا شود، ارس می‌تواند به یکی از شاهراه‌های اصلی ورودی کشور تبدیل شود. با توجه به شرایط کنونی کشور و همچنین محدودیت‌هایی که تحریم‌ها برای بنادر جنوبی ایجاد کرده‌اند، این مسیر می‌تواند نقش بدیل و مؤثری در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک کشور ایفا کند.
هدف منطقه آزاد ارس از توسعه این زیرساخت‌ها چیست؟
رویکرد ما این است که ظرفیت‌های بالقوه منطقه را با فراهم کردن زیرساخت‌های لازم به ظرفیت‌های بالفعل تبدیل کنیم. هدف این است که ضمن ایجاد رونق و پویایی در منطقه، ارس بتواند به‌عنوان موتور محرک اقتصادی شمال‌غرب کشور نقش خود را به بهترین شکل ایفا کند. اگر این اهداف محقق شود، می‌توانیم نقشی را که مناطق آزاد و به‌طور مشخص منطقه آزاد ارس باید در اقتصاد کلان کشور ایفا کنند، به مرحله اجرا برسانیم.
منطقه آزاد ارس با چه کشورهایی مبادلات تجاری دارد و مهم‌ترین بازارهای هدف آن کدام کشورها هستند؟
با توجه به موقعیت جغرافیایی و مرزی ارس، کشورهای حوزه قفقاز، اوراسیا و آناتولی مهم‌ترین بازارهای هدف ما هستند. همان‌طور که اشاره کردم، تنها راه زمینی دسترسی کشور به اتحادیه اقتصادی اوراسیا از زون نوردوز منطقه آزاد ارس است. بر همین اساس، بازار هدف ارس تقریباً جمعیتی در حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون نفر را دربرمی‌گیرد.
عمده محصولات صادراتی منطقه آزاد ارس چیست و به چه بازارهایی صادر می‌شود؟
بخش قابل توجهی از محصولات صادراتی ارس شامل محصولات گلخانه‌ای، محصولات حوزه مشتقات نفتی، فیبر و برخی کالاهای دیگر است. بیش از ۹۰ درصد این محصولات به همان بازارهای هدفی که اشاره کردم، یعنی روسیه و کشورهای حوزه قفقاز، صادر می‌شود.